Het Honden Levenswiel: geef het leven van je hond een cijfer

Het Honden Levenswiel is een invuloefening waarmee je de zes basisbehoeften van je hond naast elkaar zet en elk onderdeel een cijfer van 1 tot 10 geeft: veiligheid en vertrouwen, slaap en hersteltijd, lichaamsverzorging en eten, keuzes en controle, sociale relaties, en beweging en hondengedrag. Kleur je de cijfers in, dan zie je in één oogopslag of het wiel rond is of dat er een hap uit zit. Die hap is bijna altijd de plek waar probleemgedrag vandaan komt. Een hond in balans is een hond wiens natuurlijke behoeften vervuld zijn; het wiel laat zien waar dat nog niet zo is.

In het kort

• Sommige behoeften moeten vervuld worden voor het welzijn van je hond. Lukt dat niet, dan gaat hij zelf op zoek, en dat noemen wij vaak probleemgedrag.

• Zes onderdelen, elk een cijfer van 1 (niet in orde) tot 10 (prettig vervuld). Streef naar een redelijk rond wiel, niet naar allemaal tienen.

• De onderdelen hangen samen: te veel beweging kost slaap, te weinig slaap kost een korter lontje. Het domino-effect.

• Vul het wiel apart in voor elke hond in huis.

• Het feit dat je dit leest en het leven van je hond wilt verbeteren, is al iets om trots op te zijn.

Bij elk onderdeel van het wiel vertelt je hond je zelf hoe het gaat. Leer zijn signalen lezen in het gratis webinar.

De kern van het levenswiel

Wanneer wij onze huishonden meer van hun natuurlijk gedrag teruggeven en hun gedragingen beter begrijpen, kunnen we pas echt liefdevol samenleven. Je hond ervaart dan minder stress en meer voldoening, en dat heeft weer invloed op zijn gemoedstoestand, zijn gezondheid en jullie band.

Sommige gedragingen en behoeften moeten vervuld worden, andere zijn flexibeler. Wordt een basisbehoefte niet vervuld, dan gaat je hond zelf op zoek naar een manier, en dat gaat vaak gepaard met wat wij probleemgedrag noemen. Kauwen is een basisbehoefte; liggen er geen kauwspullen klaar, dan zijn de kussens van de bank aan de beurt. Stoppen we de hond vervolgens in een bench omdat hij niet aan de kussens mag komen, dan leidt dat tot frustratie en minder welzijn. En na meerdere mislukte pogingen kan een hond stoppen met proberen. Dat levert stress, frustratie en een hond die niet meer in balans is.

De zes onderdelen

Samengevat: het Honden Levenswiel heeft zes onderdelen: veiligheid en vertrouwen, slaap en hersteltijd (12 tot 16 uur per etmaal voor een volwassen hond, meer voor een pup), lichaamsverzorging, temperatuur, eten en drinken, keuzes en controle, sociale relaties, en beweging en hondengedrag. Per onderdeel geef je je hond een eerlijk cijfer aan de hand van de vragen in de tabel.

Doe de invuloefening

Ga elk onderdeel na voor jouw hond en geef het een cijfer van 1 tot 10, waarbij 1 betekent dat de behoefte niet in orde is en 10 dat hij prettig vervuld is. Zet een stipje of kleur het vlak in. Heb je alle onderdelen gehad, dan zie je een min of meer rond figuur. Omdat elke hond en elke situatie anders is, hoeft niet elk onderdeel een 10 te scoren, maar het is goed om te streven naar een redelijk rond wiel. Zit er een hap uit, dan weet je meteen waar je aan kunt werken. Heb je meerdere honden, vul het wiel dan voor elke hond apart in.

Download het lege levenswiel om te printen

Geef ieder onderdeel een eerlijk cijfer. Het gaat er niet om dat alles nu al perfect is, maar dat je een realistisch beeld krijgt van waar het beter kan. Net als in ons eigen leven is er altijd ruimte voor verbetering en is de situatie nooit honderd procent. Het gaat om blijvend verbeteren, zonder perfectionisme en zonder schuldgevoel omdat niet alles een tien is.

In dit voorbeeld scoort de hond hoog op veiligheid en sociale relaties, maar laag op slaap en beweging. Dat is een patroon dat we vaak zien: een hond die elke dag mee naar het bos gaat, ballen apporteert en een hondensport doet, en thuis maar niet tot rust komt.

Let op het domino-effect

Ondanks dat je de onderdelen los bekijkt, hangen ze onlosmakelijk samen. Neem beweging. Beweging is goed en gezond. Maar te veel beweging en activiteit geeft stress op het lichaam (spieren, gewrichten, stresshormonen) en kost bovendien rust en slaap. Minder rust en slaap betekent dat je hond zijn lichaam niet in balans kan brengen en niet kan herstellen, en dat heeft weer effect op zijn gemoedstoestand en gedrag. Wie moe is en nog veel stresshormonen in zijn systeem heeft, heeft een korter lontje en reageert anders dan normaal.

Zo zijn er veel meer verbindingen in het wiel. Een goed, compleet wiel zorgt voor een tevreden, stressvrije en relaxte hond. Soms weet je de oorzaak van een verstoring al (je bent met een nieuwe hondensport begonnen en merkt dat het wiel uit balans raakt), soms is die minder duidelijk en heb je meer kennis nodig.

Uit de praktijk

In het Verlatingsangst-traject lopen we in een van de eerste lessen alle behoeften van de hond langs, van water en slaap tot keuzevrijheid en veilige relaties, voordat we ook maar één minuut alleen zijn trainen. Dat is niet voor niets: bij bijna elke hond die niet alleen kan zijn, blijkt het wiel op meerdere plekken een hap te hebben, meestal bij slaap, beweging (najaagspellen) en keuzevrijheid. Wordt het wiel ronder, dan wordt de hond trainingsklaar. Zo gebruiken we het levenswiel in alle cursussen: als diagnose vóór de aanpak.

Wanneer schakel je hulp in?

Scoort je hond op meerdere onderdelen laag en zie je probleemgedrag dat niet verandert als het wiel ronder wordt, dan is er meer aan de hand: pijn, angst of een geschiedenis die begeleiding vraagt. Begin bij de dierenarts (honden verbergen pijn) en schakel daarna een welzijnsgerichte gedragskundige in.

Veelgestelde vragen

Moet mijn hond overal een tien scoren?

Nee. Het gaat om een redelijk rond wiel, niet om perfectie. Elke hond en elke situatie is anders. Een 7 op alle onderdelen is beter dan drie tienen en drie drieën.

Hoe vaak vul ik het wiel in?

Bij de start, en daarna elke keer als er iets verandert: een verhuizing, een nieuwe hobby, een oudere hond, probleemgedrag dat opduikt. Veel cursisten doen het elk seizoen.

Mijn hond scoort laag op beweging. Moet ik meer met hem doen?

Vaak juist niet. Natuurlijke beweging is laag in intensiteit: snuffelen, slenteren, zelf de route kiezen. Meer rennen en ballen gooien maakt de hap bij slaap en veiligheid alleen maar groter. Lees Stressvrij wandelen met je hond.

Waar begin ik als er meerdere happen in het wiel zitten?

Bij slaap en veiligheid. Die twee zijn de basis van alle andere onderdelen; een hond die goed slaapt en zich veilig voelt, kan de rest aan.

Lees ook

• Hoe herken je stress bij je hond? De signalen die bijna iedereen mist

• Kalmerende signalen bij honden: de lijst en wat jij doet

• Hoe lang kan een hond alleen thuis blijven?

• Wat eet een hond van nature? Zo breng je variatie in zijn eten

• Hond socialiseren: waarom vriendschappen beter werken dan het losloopveld

Het wiel is rond, alles hangt samen

Bij elk onderdeel van het wiel vertelt je hond je zelf hoe het gaat: aan hoe hij slaapt, hoe hij begroet, hoe hij loopt en hoe hij reageert als er iets gebeurt. Wie die signalen leest, hoeft het wiel niet te gokken. In het gratis webinar Communiceren met je Hond leer je de vijf signalen die bijna iedereen mist.

Wil je daarna aan de slag met elk onderdeel van het wiel, met alle cursussen en de coaching van ons team? Dat is het Stressless Dogs Lidmaatschap, dertig dagen te proberen voor een euro.

Namens mij en alle honden hartelijk bedankt voor het lezen!

Amee de Bruijn

Hondengedragsconsultant & Natural Dog Trainer