Waarom gaapt mijn hond zo veel?

Een hond die gaapt na het wakker worden, is moe. Een hond die gaapt terwijl je hem knuffelt, terwijl een kind op hem afrent, terwijl je je jas pakt of terwijl bezoek binnenkomt, zegt iets anders: dit is spannend, dit is te veel, of ik zoek geen ruzie. Bij Stressless Dogs hoort gapen bij de kalmerende signalen, de ruim dertig gebaren waarmee een hond spanning wegneemt, en na tongelen is het het meest gebruikte en meest gemiste signaal. Of een gaap beleefdheid is of stress, zie je aan de context, aan de herhaling en aan de andere signalen eromheen.

In het kort

• Gapen buiten de context van moe zijn is communicatie, geen vermoeidheid.

• Eén gaap is niets. Meerdere gaapjes achter elkaar, samen met tongelen of wegkijken, betekent oplopende spanning.

• Een gaap tijdens een knuffel of aai is een vraag om ruimte. Stop, en kijk of hij terugkomt.

• Gapen na een schrik, gevolgd door uitschudden, is juist een goed teken: de spanning gaat eruit.

• Gapen als je je jas pakt of naar de deur loopt, hoort bij de vroege signalen van verlatingsangst.

Wat een gaap betekent

Kalmerende signalen zijn de beleefdheidsvormen van de hond: gedrag dat dreiging wegneemt en conflicten voorkomt, bij zichzelf en bij de ander. Gapen hoort daarbij, samen met tongelen, wegkijken, de kop wegdraaien, vertragen, met een bochtje lopen en plots gaan snuffelen. Honden gebruiken ze naar elkaar en naar ons, en ook in ontspannen situaties, als bevestiging dat alles goed zit.

Maar dezelfde signalen worden ook stresssignalen zodra de spanning oploopt. Of je hond gaapt uit beleefdheid of uit spanning, lees je af aan drie dingen:

• De context. Wakker worden: moe. Een kind dat over hem heen hangt: spanning.

• De herhaling. Eenmalig is niets. Meerdere keren achter elkaar betekent oplopende spanning.

• De combinatie. Gapen plus tongelen, oren naar achteren, een gesloten mond met spanning rond de snuit en de adem inhouden: dat is de gele fase, de overgang naar echte stress.

Alle signalen op een rij, en hoe je ze zelf gebruikt, vind je in Kalmerende signalen: hoe je hond spanning wegneemt.

De situaties waarin je hond gaapt

• Bij aanraking. Een gaap terwijl je hem knuffelt, over zijn kop aait of het tuig omdoet, betekent “geef me even ruimte”. Honden zijn conflictvermijdend: ze verdragen wat wij doen, en gaan de volgende keer verder weg liggen. Verdragen is niet hetzelfde als het fijn vinden.

• Bij mensen en kinderen. Een kind dat aan komt rennen, iemand die recht op hem afloopt en over hem heen buigt, bezoek dat hem wil aaien. De gaap is de beleefde versie van “nee”.

• Bij de deur. Gapen als je opstaat, je jas pakt of naar de deur loopt, buiten de context van moe zijn, is een van de vroege tekenen van spanning rond alleen zijn. Meer daarover in Verlatingsangst bij je hond: symptomen herkennen.

• Na een schrik. Een deur die dichtklapt, een onverwacht geluid, gevolgd door gapen, tongelen en uitschudden: kortdurende stress die zichzelf oplost. Hooguit bied je rustige steun.

• Bij andere honden. Een gaap als een andere hond nadert is beleefdheid: “ik zoek geen ruzie”. Laat hem, en maak zelf een bocht als de ander recht op jullie af komt.

• Bij een overprikkelde pup. Een pup die gaapt, drukker wordt en harder gaat spelen, is over zijn grens. Dat is het moment om het spel te stoppen, voordat de tanden komen. Zie Waarom bijt mijn puppy zo veel?.

Wat je doet als je hond gaapt

1. Stop wat je aan het doen bent. Aaien, knuffelen, het tuig omdoen: even pauze. Haal je handen weg en kijk wat hij doet. Komt hij terug, dan mag je door. Blijft hij liggen of gaat hij weg, dan was het genoeg.

2. Maak ruimte. Laat bezoek gaan zitten en je hond zelf het contact bepalen. Houd kinderen op afstand. Maak een bocht om een andere hond.

3. Doe minder. Praten, aankijken en aanraken zijn allemaal vormen van aandacht die de spanning kunnen verhogen. Stil worden en je zijkant tonen kalmeert.

4. Tel de gaapjes. Eén gaap: registreren. Drie gaapjes in een minuut, met tongelen en wegkijken erbij: de situatie is te veel. Nu ingrijpen voorkomt dat je hond luider moet worden.

5. Straf nooit een signaal. Een hond die gestraft wordt voor zijn beleefde vragen om ruimte, leert die over te slaan en gaat direct naar grommen of snappen.

Wanneer is gapen iets anders?

Een hond die extreem veel gaapt terwijl er geen spanning te ontdekken is, of die er ander gedrag bij laat zien (veel kwijlen, kokhalzen, lusteloosheid, niet eten), laat je nakijken bij de dierenarts. Honden verbergen pijn van nature en een plotse gedragsverandering is een reden om te laten kijken, niet om af te wachten.

Veelgestelde vragen

Mijn hond gaapt als ik hem knuffel. Vindt hij me niet lief?

Hij vindt je lief, en de knuffel te veel. Honden knuffelen niet zoals wij. Stop even, haal je handen weg en kijk of hij zelf contact zoekt. Zo ja, dan mag je door; zo nee, dan was het genoeg.

Hij gaapt als er bezoek komt en wordt dan heel druk. Is hij blij?

Dat is meestal spanning die zich ontlaadt. De gaap was de eerste vraag om ruimte; het drukke gedrag komt als die vraag niet gehoord wordt. Laat bezoek gaan zitten en niet aaien tot je hond zelf komt.

Hij gaapt en schudt zich uit na een schrik. Is dat erg?

Nee, dat is juist goed. Zo lost een hond kortdurende stress op. Blijf rustig in de buurt en doe verder niets.

Kan gapen ook gewoon moe zijn?

Ja, natuurlijk. Na een dutje, aan het eind van de dag, na een wandeling. De context vertelt je het verschil.

Lees ook

• Kalmerende signalen: hoe je hond spanning wegneemt en wat jij ermee doet

• Hoe herken je stress bij je hond? De signalen die bijna iedereen mist

• Waarom hijgt mijn hond zo veel als het niet warm is?

• Verlatingsangst bij je hond: symptomen herkennen

De gaap is de beleefde versie van nee

Honden beginnen altijd stil en beleefd: een gaap, een tongetje, een kop die wegdraait. Pas als dat niet gehoord wordt, gaan ze luider. Wie de gaap leert lezen, hoeft nooit de grom af te wachten. In het gratis webinar Communiceren met je Hond laat ik je de vijf stresssignalen zien die bijna iedereen mist, op beeld, en leer je hoe je erop reageert zonder je stem te gebruiken.

Wil je daarna de hele hondentaal leren lezen en beantwoorden? Dat is de cursus Liefdevol Communiceren.

Namens mij en alle honden hartelijk bedankt voor het lezen!

Amee van Stressless Dogs

Hondengedragsconsultant & Natural Dog Trainer