Wanneer is een pup zindelijk, en hoe help je hem?

Een pup is meestal rond zes maanden overdag zindelijk; de sluitspieren waarmee hij zijn plas kan ophouden ontwikkelen zich pas vanaf ongeveer dertien weken, en tot die zes maanden zijn ongelukjes normaal, bij sommige honden langer. Zindelijk worden is dus geen kwestie van gehoorzaamheid maar van rijping plus goede begeleiding: een vaste plasplek dicht bij huis, een ritme van uitlaatmomenten, en één harde regel: nooit straffen voor een plasje of poepje in huis. Straffen leert je pup alleen dat plassen in jouw bijzijn onveilig is, en dan zoekt hij een stil hoekje op.

In het kort

• Vanaf ongeveer 13 weken beginnen de sluitspieren te werken; tot ongeveer 6 maanden horen ongelukjes erbij.

• Een vaste plasplek dicht bij huis (tuin, balkon of hondentoilet) werkt beter dan steeds de straat op.

• Naar de plasplek na het slapen, na het eten, na en tijdens het spelen, en verder elke een tot twee uur.

• Ongelukjes opruimen zonder er aandacht aan te besteden. Nooit straffen, nooit water weghalen.

• Terugval heeft altijd een oorzaak: blaasontsteking, tandwissel, angstfase, overprikkeling of begroetplasjes.

Een pup laat het zien voordat hij moet. Die signalen leren lezen begint in het gratis webinar.

Het schema per leeftijd

Samengevat: van 8 tot 13 weken zijn de sluitspieren nog niet rijp en ga je na elk slapen, eten, drinken en spelen naar de plasplek, met dagelijks ongelukjes als normaal; van 13 weken tot 4 maanden beginnen de sluitspieren te werken en geeft hij het zelf aan; van 4 tot 6 maanden kan hij langer ophouden en worden de meeste pups overdag zindelijk; vanaf 6 maanden is hij rijp en zijn ongelukjes zeldzaam, en komen ze terug, dan zoek je de oorzaak.

Download het zindelijkheidsschema om te printen

Zo help je je pup zindelijk worden

1. Kies een vaste plasplek dicht bij huis. In de tuin, op het balkon, of een hondentoilet met gras, mos of zand. Steeds naar buiten moeten is voor een jonge pup te prikkelend en vertraagt de zindelijkheid juist. Een hondentoilet kun je stap voor stap richting de deur en dan naar buiten schuiven.

2. Houd het ritme aan uit de tabel: na het slapen, na het eten, na en tijdens het spelen, verder elke een tot twee uur als je pup wakker is, en zodra hij een plekje zoekt of onrustig rondjes drentelt.

3. Doe ‘s nachts hetzelfde. Laat je pup dicht bij je slapen zodat je hem hoort, en zet de eerste dagen eventueel een wekker.

4. Ruim ongelukjes op zonder er aandacht aan te besteden. Geen zucht, geen “nee”, geen neus erin. Gewoon schoonmaken en de volgende keer eerder naar de plasplek.

5. Houd zindelijk worden en leren wandelen uit elkaar. Dat zijn twee aparte leerprocessen. Tot ongeveer twaalf weken maak je nog geen echte wandelingen; buiten is dan zitten, kijken en de wereld ontdekken. Een pup die op straat moet plassen én de wereld moet verwerken, lukt geen van beide goed.

Wat je nooit doet

• Straffen. Voor een plasje, een poepje, of het bevuilen van zijn mand. Straffen leert je pup dat plassen in jouw bijzijn onveilig is, waardoor hij het stiekem gaat doen in een hoekje. Ook een tik op de neus of streng toespreken beschadigt de vertrouwensband en maakt jou onvoorspelbaar. Hoe je gedrag wel bijstuurt, staat in Puppy opvoeden zonder straf.

• Water weghalen om minder plasjes te krijgen. Dorst geeft stress, stress verhoogt de waterhuishouding (dus juist meer plassen) en kan een waterobsessie veroorzaken. Water is altijd beschikbaar.

• Een dichte bench om ophouden af te dwingen. In een te krappe bench houdt een pup zijn plas op uit angst het nest te bevuilen, met stress en lichamelijke klachten tot gevolg. Dat is geen zindelijkheid. Lees Bench voor je pup: waarom wij het afraden.

• Te vroeg de straat op voor elke plas. Te veel prikkels vertragen het proces.

Terugval: zoek de oorzaak

Was je pup al een tijd zindelijk en gaat het ineens weer mis? Dan is er een oorzaak, en die zoek je op in plaats van strenger te worden:

• Blaasontsteking. Veel kleine plasjes, of plassen dat pijnlijk lijkt. Vang een plasje op met een soeplepel (op een prikkelarme plek, snel weghalen zodat de pup er niet in stapt) en breng het in een schoon potje naar de dierenarts.

• Tandwissel. Vanaf ongeveer drie maanden. Naast losse tandjes en meer bijten zie je dan vaak een terugval in zindelijkheid en soms dunnere ontlasting.

• Angstfase. Normaal en gezond, rond 8 weken, tussen 12 en 16 weken, tussen 8 en 9 maanden, en soms later. Introduceer dan niets nieuws en bied rust en veiligheid.

• Overprikkeling. Een drukke dag, veel bezoek, een nieuwe plek. Een overprikkelde pup vergeet zijn plasplek.

• Begroetplasjes. Een plasje bij het begroeten is geen ongelukje maar een signaal van opwinding of onzekerheid. Begroet rustig, laag en van de zijkant, en maak er geen punt van.

Uit de praktijk

De vraag die in de Stressless Puppycursus (ruim 1.100 deelnemers) het vaakst over zindelijkheid gesteld wordt, is: “Mijn pup plast nog steeds in huis, wat doe ik verkeerd?” Het antwoord is bijna altijd: waarschijnlijk niets. Bij de fokker plaste en poepte je pup waar hij stond; zijn moeder ruimde het in het begin zelfs op. Wat jij in deze maanden doet, bepaalt niet óf je pup zindelijk wordt (dat wordt hij toch), maar hoe hij zich daarbij voelt en hoe snel het gaat.

Wanneer schakel je hulp in?

Bij een vermoeden van blaasontsteking of bij diarree ga je naar de dierenarts. Blijft je pup ver na zes maanden in huis plassen terwijl het ritme klopt en het lijf gezond is, of plast hij vooral uit angst (bijvoorbeeld als iemand hem benadert), laat dan een welzijnsgerichte gedragskundige meekijken. Zie dat niet als falen, maar als iets goeds waar je van leert.

Veelgestelde vragen

Mijn pup plast nog steeds in huis. Wat doe ik verkeerd?

Waarschijnlijk niets. Een pup kan zijn plas nog niet lang ophouden. Ga heel regelmatig naar de vaste plasplek, ruim ongelukjes op zonder aandacht en straf nooit. Doet hij veel kleine plasjes of lijkt het pijnlijk, laat dan een plasje checken.

Moet ik “nee” zeggen als ik hem in huis zie plassen?

Nee. Elke reactie op het plassen, ook een streng “nee”, leert je pup dat plassen bij jou onveilig is. Neem hem rustig mee naar de plasplek en beloon daar.

Helpt een puppypad of hondentoilet?

Ja, als vaste plasplek dicht bij huis. Een hondentoilet met gras, mos of zand kun je stap voor stap naar de deur en dan naar buiten schuiven, zodat de overgang naar buiten vanzelf gaat.

Hoe vaak moet ik ‘s nachts eruit?

In het begin zo vaak als je pup het aangeeft. Laat hem dicht bij je slapen zodat je hem hoort, en zet de eerste dagen een wekker. Naarmate de sluitspieren rijpen, worden de nachten vanzelf langer.

Bronnen

• LICG (Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren). Opvoeding van een puppy. Over hoe vaak een pup naar buiten moet: in het begin zeker om de twee uur, en na slapen, eten en spelen.

Lees ook

• Bench voor je pup: waarom wij het afraden en wat wel werkt

• Waarom bijt mijn puppy zo veel (en hoe leer je het af)?

• Puppy opvoeden zonder straf: de vier manieren om gedrag bij te sturen

• Puberteit bij honden: wanneer, symptomen en aanpak

• Hoe lang kan een hond alleen thuis blijven?

• De eerste nacht met je puppy: zo slaapt hij (en jij)

Je pup laat het zien voordat het gebeurt

Een plekje zoeken, onrustig rondjes drentelen, ineens stoppen met spelen en snuffelen: je pup vertelt je dat hij moet, alleen zeggen wij het niet in zijn taal. Wie die kleine signalen leert lezen, is bij de plasplek voordat het misgaat, en dat geldt voor veel meer dan plassen alleen. In het gratis webinar Communiceren met je Hond leer je de eerste signalen van je pup herkennen, van “ik moet” tot “dit is me te veel”.

Wil je de hele puppytijd liefdevol en zonder stress doorkomen, van zindelijkheid en slapen tot bijten en alleen zijn? Dan is de Stressless Puppycursus voor jullie gemaakt.

Namens mij en alle honden hartelijk bedankt voor het lezen!

Amee de Bruijn

Hondengedragsconsultant & Natural Dog Trainer